Een foto kopen? Of een licentie kopen? Hoe zit het met auteursrecht?

Je ziet een foto die je graag wilt gebruiken. Misschien wil je hem bewaren als herinnering aan een sportwedstrijd, delen op je sociale media of gebruiken voor een artikel op een website of in een krant.

Je kunt de foto bestellen. Maar wat koop je dan eigenlijk?

Je koopt niet automatisch de foto én alle rechten om ermee te doen wat je wilt. Je koopt een gebruikslicentie. En daar bestaat nogal wat onduidelijkheid over. Ik merk dat regelmatig.

Eigenlijk is het niet zo ingewikkeld. Ik leg het je uit.

Van wie is een foto?

Een fotograaf maakt een foto en heeft daarop in beginsel het auteursrecht. De fotograaf is daarmee de auteursrechthebbende. Er kunnen uitzonderingen zijn, bijvoorbeeld wanneer auteursrechten zijn overgedragen of een andere partij volgens de wet rechthebbende is.

Het auteursrecht geeft de rechthebbende in beginsel het exclusieve recht om te bepalen hoe een foto wordt verveelvoudigd en openbaar gemaakt. Er bestaan wettelijke uitzonderingen, maar een foto zomaar overnemen en publiceren mag doorgaans niet. Rijksoverheid

Wat veel mensen denken, is dat ze door het kopen van een foto ook de eigenaar van de foto worden en daarmee zelf mogen bepalen wat ermee gebeurt.

Dat is niet zo.

Je kunt een gebruiksrecht verkrijgen zonder dat het auteursrecht op de foto aan jou wordt overgedragen. Dat is precies wat er gebeurt wanneer je een foto met een gebruikslicentie bestelt.

Wat is een gebruikslicentie?

Een licentie is toestemming om een foto onder bepaalde voorwaarden te gebruiken.

In die licentie staat bijvoorbeeld:

• Wie de maker van de foto is.
• Welke foto je mag gebruiken.
• Waarvoor je de foto mag gebruiken.
• Via welke kanalen je de foto mag publiceren.
• Voor welk publiek het gebruik is bedoeld.
• Hoe lang de licentie geldig is.
• Of er beperkingen gelden voor de omvang of frequentie van het gebruik.

Niet iedere toepassing is hetzelfde. Een foto gebruiken als persoonlijke herinnering is iets anders dan dezelfde foto inzetten voor een reclamecampagne.

Daarom kunnen ook de tarieven verschillen.

Een foto die je wilt gebruiken op je persoonlijke sociale media vraagt om een andere afweging dan een foto waarmee een bedrijf zijn producten, diensten of merk promoot.

De prijs van een foto hangt dus niet alleen af van de foto zelf, maar ook van het gebruik waarvoor je toestemming vraagt.

Mag je een foto zomaar op sociale media plaatsen?

Nee, niet zomaar.

Dat een foto online staat, betekent niet dat je hem vrij mag gebruiken. Ook niet als je de foto kunt downloaden, als iemand anders hem al heeft gedeeld of als je de fotograaf erbij vermeldt.

Voor het publiceren van een auteursrechtelijk beschermde foto is in beginsel toestemming nodig, tenzij een wettelijke uitzondering van toepassing is of je al over de benodigde gebruiksrechten beschikt. Rijksoverheid

Wil je een foto delen op je eigen Instagram-account? Controleer dan of je licentie dat gebruik toestaat.

En heb je toestemming om de foto te gebruiken? Vermeld dan ook de fotograaf en lever een bewijs van publicatie aan de fotograaf.

Bij een publicatie in een krant, magazine of op een website kun je de naam van de fotograaf bij de foto vermelden. Op sociale media kun je de fotograaf bijvoorbeeld taggen in het bericht. Bij voorkeur is de naamsvermelding ook zichtbaar bij de foto zelf. Zelf zet ik ook in de licentie dat op social media een tag een voorwaarde is.

Zo blijft duidelijk wie de foto heeft gemaakt en kunnen anderen de fotograaf terugvinden.

Een foto ontvangen betekent niet dat je hem aan anderen mag geven

Dit is een belangrijk punt.

Stel dat een sportvereniging foto’s ontvangt van een wedstrijd. Of een sporter krijgt een foto toegestuurd. Vervolgens vraagt een lokale krant, een nieuwssite of een sponsor of ze die foto mogen gebruiken.

Mag de vereniging of sporter die foto dan zomaar doorsturen met toestemming om hem te publiceren?

Nee, niet automatisch.

Wie een foto ontvangt, is niet automatisch bevoegd om anderen toestemming te geven die foto te gebruiken.

Dat geldt ook voor organisaties die foto’s van een fotograaf ontvangen en deze vervolgens beschikbaar stellen aan derden.

Natuurlijk gebeurt dat niet altijd met verkeerde bedoelingen. Vaak willen mensen elkaar gewoon helpen. Maar goede bedoelingen geven je nog geen auteursrecht en ook niet automatisch de bevoegdheid om gebruiksrechten aan anderen te verlenen.

Wil je een foto gebruiken voor een publicatie? Vraag dan na wie de rechthebbende is en wie toestemming mag geven voor het beoogde gebruik.

Heb je een foto nodig? Vraag het de fotograaf.

Het komt regelmatig voor dat een redactie, organisatie of bedrijf een foto opvraagt bij een sporter, sportteam of opdrachtgever.

Dat lijkt misschien de gemakkelijkste weg. Je kent iemand die de foto heeft en vraagt of je hem mag gebruiken.

Maar daarmee weet je nog niet of die persoon bevoegd is om toestemming te geven.

Wil je een foto gebruiken? Vraag dan de fotograaf of auteursrechthebbende om toestemming.

Bespreek waarvoor je de foto wilt gebruiken. Gaat het om een nieuwsbericht, een publicatie op sociale media of een commerciële toepassing? Geef ook aan waar de foto verschijnt en hoe lang je hem wilt gebruiken.

Zo kan de fotograaf beoordelen welke licentie van toepassing is.

Weet je niet wie de fotograaf is? Probeer dan eerst de maker of rechthebbende te achterhalen. Kun je niet vaststellen wie toestemming mag geven, ga er dan niet zomaar van uit dat je de foto mag gebruiken.

Gratis gebruiken kan uiteindelijk duurder uitpakken

Een foto zonder toestemming gebruiken kan aantrekkelijk lijken. Je hebt de foto immers al gevonden en hoeft hem alleen nog maar te downloaden.

Maar daarmee vervallen de auteursrechten niet.

Bij ongeoorloofd gebruik kan de rechthebbende je aanspreken op de inbreuk en eventueel een vergoeding of andere maatregelen verlangen. Hoe dat uitpakt, hangt af van de omstandigheden en de toepasselijke regels.

Ook het ontbreken van een naamsvermelding kan daarbij een rol spelen.

Het is daarom verstandig om vooraf toestemming te vragen en duidelijke afspraken te maken over het gebruik.

Dat voorkomt onnodige discussies achteraf en zorgt ervoor dat de fotograaf wordt erkend en betaald voor het gebruik van zijn werk.

Een foto gebruiken? Regel het goed.

Als fotograaf steek ik tijd, kennis en middelen in het maken en bewerken van mijn foto’s. Het beschikbaar stellen van die foto’s voor publicatie is onderdeel van mijn werk.

Daarom vind ik het belangrijk dat duidelijk is wat je met een foto mag doen en onder welke voorwaarden.

Wil je een foto van mij gebruiken? Neem dan contact op of bestel de foto via mijn website. Dan kunnen we het juiste gebruik en de bijbehorende licentie regelen.

Een foto bestellen is eenvoudig. En het respecteren van het auteursrecht hoort daar gewoon bij.

Dirk Veldman – Dirk Foto